.
.
praktische instructies voor tuinklussen en zaaimogelijkheden.
Haal het maximale uit je tuin
Januari: De Wedergeboorte van het Licht
De kortste dagen liggen achter ons. Met de terugkeer van het licht ontwaakt het verlangen naar de geur van verse aarde.
lees meer over januari
🛠️ De Schone Lei: Klussen van de Maand
Voorbereiding en Materialen
Zaden Bestellen: Controleer de houdbaarheid en bestel op tijd nieuwe zaden.
Schoonmaak: Geef uw potten en zaaitrays een grondige schoonmaakbeurt om ziektekiemen te doden.
De Belangrijke Tuincontrole: De Basis
Wisselteelt: Finaliseer uw wisselteeltplan en strooi kalk over de percelen
🌱 De Eerste Zonnestralen: Zaaien in de Warmte
Buiten (Volle Grond)
Zaaien heeft nu geen zin. De grond is te koud en er is nog een hoog risico op vorstschade aan zaailingen.
Koude Kas / Tunnel
Radijs en Tuinkers: Laatste Kans Vroege Start! De Snelle Tevredenheid: Zaai deze snelgroeiende gewassen in de koude kas voor een zeer vroege oogst.
Binnen (Vensterbank/Warm)
Vroege Prei: De Vroege prei kan al binnen gestart worden.
Bieslook en andere Vroege Kruiden: Het Verse Aroma: Zaai deze in potten op een lichte plek. Ze kiemen snel en zorgen voor het eerste verse aroma.
Februari: De Kriebel in de Vingers
Hoewel de vorst nog stevig kan zijn, is het lengen van de dagen onmiskenbaar. Het is tijd om de mouwen op te stropen voor de échte start.
lees meer over februari
🛠️ De Voorjaarssprint: Klussen van de Maand
Rabarber: Bedek rabarberplanten met een omgekeerde emmer voor een vroege, gebleekte oogst.
Snoeien Fruitbomen: Snoei appel- en perenbomen af, indien dit in december nog niet gebeurd is.
🌱 De Groei: Zaaien voor een Vroege Oogst
Buiten (Volle Grond)
Zaaien heeft nu geen zin. De grond is nog te koud en de kans op zware vorst is nog aanwezig.
Koude Kas / Tunnel
Snijbiet en Radijs: De Vroege Duik: Snijbiet en radijs in de koude kas. Dit geeft een mooie voorsprong op de vollegrondsteelt.
Breedbladpeterselie en Pastinaak: De Diepe Wortelaars: Pastinaak heeft een lange kiemtijd en kan nu onder koud glas. Peterselie profiteert ook van een vroege start.
Binnen (Vensterbank/Warm)
Koolrabi, Vroege Sla en Bloemkool: De Kroonjuwelen: Start met de vroege koolsoorten en slasoorten. Ze hebben tijd nodig om sterk te worden voordat ze naar de kas/buiten verhuizen.
Maart: De Opkomst van het Nieuwe Leven
Maart: De Opkomst van het Nieuwe Leven.
De moestuin ontwaakt uit zijn sluimer en vraagt om actie. Maart is de maand om de fundamenten voor de overvloed te leggen.
lees meer over maart
🛠️ De Fundamenten: Klussen van de Maand
Aarde en Voorbereiding
Zaaiklaar: Maak alle moestuinbedden zaaiklaar (spitten, harken en egaliseren).
Voorkiemen: Leg de pootaardappelen in kratjes op een lichte, koele plek om voor te kiemen.
Compost:
Het duurt niet lang voordat er weer compost word gebracht.
Snoeien: Snoei de bessenstruiken. Verwijder de oudste takken dicht bij de basis.
🌱 De Vroege Zaailijnen: Zaden in de Rijen
Buiten (Volle Grond)
Tuinbonen, Kapucijners en Doperwten: De Eerste Peul: Zaai deze taaie peulvruchten nu direct in de volle grond. Ze kunnen goed tegen de kou.
Wortelen en Rode Bieten: De Zoete Krokant: Zaai wortelen op een plek waar de grond goed los is en vrij van stenen. Rode bieten kunnen ook nu in de grond.
Koude Kas / Tunnel
Sla, Radijs, Spinazie en Vroege Kool: Laatste Kans Vroege Teelt! Snelle Beloning: Zaai regelmatig kleine hoeveelheden onder glas. Dit zorgt voor een gespreide oogst in het vroege voorjaar.
Binnen (Vensterbank/Warm)
Basilicum, Pompoenen, Komkommer, tomaten eind maart en paprika begin maart: De Geurende Warmte: Start binnen met Basilicum en de meer vorstgevoelige komkommers en meloenen in de warmte.
April: De Oogst van de Hoop
De lente is in volle gang. In april worden de eerste zaailingen met zorg getransporteerd naar de koude kas of de volle grond. Wees voorzichtig met plotselinge nachtvorst en de drang om al te snel te handelen!
lees meer over april
🛠️ De Verplaatsing: Klussen van de Maand
Verplanten en Aardappelen
Aardappelen Poten: Plant de voorgekiemde aardappelen in de grond. Dit is een cruciaal moment in de wisselteeltcyclus.
Afharden: Begin met het afharden van binnen voorgezaaide planten door ze overdag buiten en ’s nachts binnen te zetten.
Ondersteuning: Geef doperwten en tuinbonen nu al hun definitieve ondersteuning.
Fruitbomen Snoeien
Steenvruchten: Steenvruchten (kersen, pruimen) kunt u nu snoeien om de kans op gomziekte te minimaliseren.
🌱 De Eerste Zaailijnen: Zaden in de Rijen
Buiten (Volle Grond)
Bieten, Uien en Palmkool: De Basis: Zaai uien, bieten en de resterende koolsoorten (zoals palmkool) direct buiten. Uien worden nu gezaaid of gepoot.
Sla en Radijs: Voortdurende Oogst: Zaai elke twee weken een kleine hoeveelheid sla en radijs. Dit zorgt voor een gespreide en continue oogst en voorkomt dat alles tegelijkertijd klaar is.
Koude Kas / Tunnel
Tomaten en Paprika’s (Na Afharden): De Beschermde Start: Verhuis uw binnen voorgezaaide tomaten en paprika’s naar de koude kas om verder te groeien, maar bescherm ze goed tegen koude nachten.
Binnen (Vensterbank/Warm)
Pompoen, Courgette en Maïs: Laatste Kans Vroege Start! Zaai deze gewassen binnen in potten. Ze groeien snel en hebben de warmte nodig om te starten, maar wees er snel bij voor de beste start!
Mei: Het Groene Hoogtepunt
Mei is de beslissende maand. Na IJsheiligen (half mei) verdwijnt het gevaar van nachtvorst en kan de tuin zich vullen met de meest vorstgevoelige schatten. De groei explodeert!
lees meer over mei
🛠️ De Beslissing: Klussen van de Maand
De Belangrijke Tuincontrole: Netheid en Groei
**15 MEI: Netheid Controle!** Op deze datum controleren de beheerders of elke volkstuin netjes en goed onderhouden is, volgens de afspraken. Zorg dat er geen onkruid is en de tuin op orde is.
Uitzetten: Na IJsheiligen gaan de tomaten, paprika’s, pompoenen en komkommers naar buiten/kas. Geef ze direct steun.
Afharden & Ondersteuning: Blijf vorstgevoelige planten afharden. Geef doperwten en tuinbonen hun definitieve ondersteuning.
Fruitbomen Snoeien
Kersen: Snoei kersenbomen direct na de oogst (in de zomer), niet nu.
🌱 De Volle Grond: Zaden voor de Zomer
Buiten (Volle Grond)
Bonen (Stam- en Stokbonen): De Verticaal: Zaai de bonen pas wanneer de grond echt warm is. Dit is het moment om de stokken en het klimrek klaar te hebben.
Courgette en Komkommer: De Snelle Spreiders: Zaai direct buiten. Ze hebben veel ruimte, zon en water nodig.
Aardappelen: Aanaarden! Breng de grond rondom de aardappelplanten omhoog om licht buiten te houden en nieuwe knolvorming te stimuleren.
Koude Kas / Tunnel
Komkommers en Pompoenen: De Tropische Droom: Plant nu de (binnen) voorgezaaide komkommers en pompoenen in de kas of buiten. Dit is hun definitieve plek.
Binnen (Vensterbank/Warm)
Andijvie en Late Sla: Laatste Kans voor Zomerteelt! De Opvolgers: Blijf sla en andijvie in kleine hoeveelheden zaaien om een gespreide oogst te behouden.
Juni: De Weelderige Overvloed
De tuin is nu op zijn weelderigst en vraagt om constante aandacht: water, dieven en oogsten. Dit is de maand van hard werken en de eerste rijke beloning.
lees meer over juni
🛠️ De Zomerzorg: Klussen van de Maand
Voeding en Vocht
Water: Geef bij droogte ’s ochtends vroeg of ’s avonds laat veel water in plaats van elke dag een beetje.
Dieven: Verwijder de zijscheuten (‘dieven’) uit de bladoksels van de tomatenplanten om de energie naar de vruchten te leiden.
Bemesten: Geef vruchtgewassen (tomaten, pompoenen) wekelijks extra voeding (bijvoorbeeld vloeibare plantenvoeding).
Oogst
Oogststart: De eerste oogst van sla, radijs, doperwten en vroege aardappelen start nu.
🌱 De Zomerse Spreiding: Zaaien voor de Herfst
Buiten (Volle Grond)
Bonen en Courgette: Laatste Kans! De Eindsprint: Zaai nu de laatste bonen en courgettes voor een late oogst. Na half juni is de kans op een volledige oogst klein, dus wacht niet!
Groenbemester (Op Lege Plekken): De Bodemverbeteraar: Zaai Phacelia of gele mosterd op de bedden die nu leeg komen na de oogst van doperwten of vroege aardappelen.
Koude Kas / Tunnel
Herfst- en Wintergroenten (Binnen Kas): De Koude Voorbereiding: Start binnen in de kas met het zaaien van herfst- en wintergroenten zoals spitskool en broccoli. Ze hebben een lange groeiperiode nodig.
Binnen (Vensterbank/Warm)
Zaaien heeft nu geen zin. De focus moet liggen op oogsten en nazaaien buiten/in de kas.
Juli: De Rijke Vrucht
Midden in de zomer, de tuin is vol en de vruchten hangen zwaar aan de tak. Juli is de maand van de grote oogst en de voorbereiding op de tweede ronde teelt.
lees meer over juli
🛠️ De Grote Oogst: Klussen van de Maand
Oogst en Onderhoud
Oogsten: Start met de grote oogst van courgettes, komkommers, tomaten, bessen en de resterende aardappelen.
Nazaai: Zorg dat bedden die leegkomen direct worden ingezaaid met groenbemester of herfstgroenten.
Mulchen: Blijf mulchen met organisch materiaal om verdamping te beperken en water te besparen.
Fruitbomen Snoeien
Kersen en Pruimen: Snoei kersen- en pruimenbomen (steenvruchten) direct na de oogst in de zomer. Dit voorkomt ziektes en geeft de wonden tijd om te herstellen.
🌱 De Tweede Ronde: Zaaien voor de Herfst en Winter
Buiten (Volle Grond)
Venkel, Nieuwe Bieten en Snijbiet: De Herfstaanvoer: Zaai deze groenten voor een late oogst. De venkel heeft de zachte nazomer nodig om de knol te vormen zonder snel te schieten.
Andijvie en Winterwortelen: Zaai nu andijvie, die in de herfst oogstrijp is. Ook winterwortelen moeten nu de grond in voor een stevige wintervoorraad.
Koude Kas / Tunnel
Chinese Kool en Vroege Boerenkool: De Koude Voorbereiding: Start binnen in de kas met het zaaien van Chinese kool en vroege rassen boerenkool voor de herfst/winter.
Binnen (Vensterbank/Warm)
Zaaien heeft nu geen zin. De focus ligt op oogsten en nazaaien buiten/in de kas.
Augustus: De Genade van de Oogst
De piek van de zomer verschuift naar de nazomer. De tuin is een schatkamer van rijp fruit en volle groenten. Het is de tijd om te bewaren, te genieten en alvast te zaaien voor de komende kou.
lees meer over augustus
🛠️ De Bewaring: Klussen van de Maand
Oogst en Verwerking
Oogsten: Oogst uien en laat ze drogen op een luchtige plek. Oogst aardappelen om te bewaren.
Snoeien: Snoei bessenstruiken en fruitbomen (appel, peer) direct na de oogst om hun energie te leiden.
Groenbemester: Zaai groenbemester op elk bed dat nu leeg komt om de bodem te voeden en te beschermen tegen de winter.
🌱 De Winterzaadjes:
Weeuwenteelt.
Geschikte gewassen voor weeuwenteelt zijn voornamelijk koolsoorten, zoals spitskool, bloemkool, en rode kool. Ook andere groenten zoals wortels, sla, rode bieten, andijvie en tuinbonen kunnen worden geteeld. Het is belangrijk om bij het kiezen van rassen te letten op de zaaitijden en of ze geschikt zijn voor weeuwenteelt, wat op de verpakking staat aangegeven.
Zaden voor de Korte Dag
Buiten (Volle Grond)
Veldsla en Winterpostelein: De Wintertraktatie: Zaai deze winterharde bladgewassen nu direct in de volle grond. Ze zullen in de herfst kiemen en in de winter of vroege lente geoogst kunnen worden.
Spinazie en Radijs: Laatste Kans voor Directe Oogst! De Noodzaak: Zaai spinazie en radijs. Dit is de laatste maand dat u deze snelgroeiende gewassen kunt zaaien voor een oogst dit jaar, anders schieten ze door.
Koude Kas / Tunnel
Herfstgroenten en Vroege Sla: De Overgang: Blijf herfstgroenten zaaien en start met het zaaien van vroege slarassen in de kas voor de herfstmaanden.
Binnen (Vensterbank/Warm)
Zaaien heeft nu geen zin. De focus ligt op oogsten en het voorbereiden op de herfst/winter buiten en in de kas.
September: De Herfst van de Overvloed
De dagen zijn weer even lang als de nachten. September markeert de overgang. De zware oogst is voorbij en de aandacht verschuift naar het in veiligheid brengen van de laatste vruchten en de voorbereiding op het nieuwe jaar.
lees meer over september
🛠️ De Binnenhaal: Klussen van de Maand
Oogst en Bewaring
Oogsten: Haal pompoenen, courgettes en de laatste uien binnen. Laat pompoenen goed uitharden in de zon voor de bewaring.
Zaadwinning: Verzamel zaden van uw favoriete (niet-hybride) planten voor volgend jaar.
Opruimen en Planten
Ruimen: Ruim de stengels van afgedragen tomaten- en bonenplanten op.
Aanplant: Plant bollen van krokussen en narcissen voor de eerste kleur in de lente.
🌱 De Winterklaar:
Zaden voor de Koude Kas
Buiten (Volle Grond)
Winterspinazie en Veldsla: Laatste Kans! De Winterse Zekerheid: Zaai deze bladgewassen in de volle grond. Dit is de uiterste grens voor een oogst in de vroege lente.
Knoflook Poten: De Vroege Start: U kunt nu al beginnen met het poten van winterknoflook.
Koude Kas / Tunnel
Herfst- en Wintergroenten: De Bescherming: Zaai of verplant de laatste wintergroenten naar de kas. Dek ze goed af tegen de kou.
Binnen (Vensterbank/Warm)
Kruiden (Binnen): Het Binnenklimaat: Zaai peterselie en basilicum in potten om binnenshuis te overwinteren.
Oktober: De Golden Hour
De laatste warme stralen van de zon vallen over de tuin. Oktober is de laatste echte tuinklusmaand voordat de winter de overhand neemt. Nu is het tijd om te spitten of anderszins de tuin winterklaar te maken.
lees meer over oktober
🛠️ Klussen van de Maand
Bodem en Oogst
Aardappelen: Haal de laatste aardappelen uit de grond en bewaar ze in het donker.
Winterklaar maken: De gedeelten van de tuin die niet door groenbemester bedekt zijn kunnen worden omgespit of bedekt met landbouw folie / mulch laag.
Opruimen: Ruim alle laatste groente- en plantenresten op, zodat ongedierte en ziektes zich niet kunnen nestelen.
Opruimen en Planten
Snoeien: Snoei vaste kruiden als lavendel en rozemarijn niet te ver terug; wacht tot het voorjaar.
🌱 De Winterpoten: Zaden in de Diepte
Buiten (Volle Grond)
Knoflook Poten: De Traditionele Start: Pot winterknoflook in de volle grond. Dit kan de hele maand en loopt door tot half november.
Voorjaarsbollen: De Kleur voor de Lente: Plant tulpen, narcissen en andere bollen op de juiste diepte (twee keer de hoogte van de bol).
Koude Kas / Tunnel
Radijs: Laatste Kans! De Finale: Zaai nu de allerlaatste radijs in een koude bak. Met geluk geeft dit nog een kleine oogst voordat de winter echt inzet.
Binnen (Vensterbank/Warm)
Zaaien heeft nu geen zin. De focus moet liggen op winterklaar maken.
November: De Tuin in Winterslaap
Nu de herfstkleuren vervagen en de dagen korten, ademt de aarde uit. November is de maand van de laatste handelingen, het afdekken en het voorbereiden op de stille periode. De ziel van de tuin maakt zich op voor rust.
lees meer over november
🛠️ De Laatste Hand: Klussen van de Maand
Bodem en Opruimen
Spitten en Bemesten: Spit de lege bedden om en geef de aarde voedsel in de vorm van compost of stalmest. Laat de grove kluiten nu liggen, de vorst zal ze verkruimelen.
Gereedschap & Opruimen: Poets uw trouwe helpers (gereedschap) schoon en berg ze vorstvrij op. Haal de laatste verdorde plantresten weg om schimmels te voorkomen.
Bescherming en Fruit
Vorstbescherming: Dek vorstgevoelige vaste planten en bessenstruiken af met een dikke laag stro of vliesdoek.
Aanplant: Plant fruitbomen en bessenstruiken (in rust) aan.
🌱 De Belofte: Zaden in de Novembergrond
Buiten (Volle Grond)
Knoflook (Winterteelt): Laatste Kans! De Aardse Geur: Nu is het moment om de tenen van de winterknoflook in de grond te stoppen. Dit is cruciaal voor een mooie, bolle oogst in de zomer. Wacht niet langer!
Koude Kas / Tunnel
Veldsla en Winterspinazie: Zaai deze taaie bladgewassen in de koude kas. Ze trotseren de kou en geven u het eerste verse groen in de vroege lente.
Binnen (Vensterbank/Warm)
Tuinkers en Rucola: Een Vleugje Zomer: Breng het groen naar binnen! Zaai in potten op een zonnige vensterbank voor een snelle, pittige oogst in de donkere dagen.
December: De Stille Planner
De langste nacht is nabij. December is de maand van rust, reflectie en de dromen van een overvloedige lente. Terwijl de tuin slaapt onder de rijp, richten wij onze blik op de toekomst met pen en papier.
lees meer over december
🛠️ De Noodzakelijke Rust: Klussen van de Maand
Planning en Onderhoud
Planning (Cruciaal!): Teken uw wisselteeltplan voor het nieuwe jaar uit. Dit is de basis voor een gezonde tuin en het voorkomen van bodemziekten.
Infrastructuur: Repareer uw schuttingen, compostbakken en gereedschap. Kleine mankementen in de winter worden grote problemen in de lente.
Controle: Blijf opgeslagen groenten en knollen (aardappelen, dahlia’s) controleren op rot en schimmel.
🌱 De Eerste Vonk: Zaden in de Warmte
Buiten (Volle Grond)
Zaaien heeft nu geen zin. De grond is te koud, nat en donker. De zaden zullen niet kiemen of rotten.
Koude Kas / Tunnel
wachten tot februari.
Binnen (Vensterbank/Warm)
Aubergines (Vroege Start Binnen):
Basilicum en andere Kruiden: Het Verse Aroma: Zaai deze in potten voor een vroege geur en smaak in uw keuken.
Een Dans met de Elementen
Beste tuinier, deze kalender is met zorg samengesteld als een gids door het jaar, maar onthoud goed: de natuur schrijft altijd haar eigen verhaal. Geen enkel seizoen in Leeuwarden is precies gelijk aan het vorige.
De wind, de regen en de zon laten zich niet dwingen door een datum op papier. Soms blijft de winter nukkig plakken tot diep in maart, en soms proeven we de zoete lente al in februari. Gebruik dit overzicht daarom als een kompas, niet als een wetboek.
Kijk, voel en luister: Is de aarde nog te nat en kleeft de klei aan uw laarzen? Wacht dan met spitten, ook al zegt de kalender dat het tijd is. Waarschuwt het weerbericht voor een late nachtvorst ná de IJsheiligen? Dek uw jonge planten dan liefdevol toe. Uw eigen ogen en handen zijn het allerbelangrijkste tuingereedschap dat u bezit.
Tuinieren is niet het blindelings afvinken van lijstjes, maar het meebewegen op het unieke ritme van het jaar. Geniet van die dans!